18 Oct, 2017

Portretten 2003-2006

Joke - September 2004

Afstand nemen en humor zijn noodzakelijk

Joke is een doorzetter, al dan niet met de hulp van haar partner Mario. Niets ontglipt aan hun aandacht. Haar werk is voor Joke belangrijk, waar ze met de glimlach de functie van vertrouwenspersoon erg ter harte neemt. Collega’s nemen haar in vertrouwen omdat ze eerder zelf met haar verhaal kwam. Soms mag het dan wel kommer en kwel zijn, haar scheppende geest zet frustraties uit het verleden aan de kant. Al heel haar leven kampt ze met tegenkantingen, tegenslagen en jaloerse reacties van anderen. Toch ziet Joke kunnen schrijven, acteren en creëren als haar ultieme redding.
 
Joke: Mensen evolueren en veranderen. Ze relativeren ook en krijgen dan vaak een andere kijk op de dingen. Achteraf bekeken besef ik dat bijvoorbeeld mijn transitie goed was voor mijn persoonlijke evolutie. Ik was een te emotioneel wezentje, ben rationeler geworden en probeer mijn emoratio in evenwicht te vinden. Ik houd me daarom steeds meer bezig met spiritualiteit. Toch weet ik dat mijn hart nog op mijn tong ligt en meer een iron lady zou moeten zijn. Op het werk zouden ze anders met mijn voeten gaan spelen.

Om mijn bijkomende functie als één van de vertrouwenspersonen goed uit te voeren, moet ik strikte principes hebben, niet alleen voor mezelf, maar ook ten opzichte van anderen. Vanuit mijn standpunt hoe ik omga met de dingen, probeer ik iedereen tevreden te stellen en de gemoederen te bedaren, wat uiteraard niet altijd even makkelijk is. Op een neutrale en onpartijdige, soms ook afstandelijke manier ben ik een luisterend oor voor pesterijen en ongewenste intimiteiten op het werk.

Het feit dat ik vroeger met mijn persoonlijke geschiedenis naar buiten ben gekomen, gaf een hele reeks collega’s vertrouwen. Zelfs Franstalige medewerkers komen naar mij toe. Zien ze af om mij als vertrouwenspersoon te aanvaarden, dan is dat hun probleem. Tijdens en na mijn outing hebben een aantal collega’s mij heel agressief benaderd, maar ik heb tegen hen nooit klacht ingediend. Ik nam het allemaal op mij. Dat zou ik niet meer kunnen.

Vroeger was ik erg onzeker naar de toekomst toe. Nu heb ik steeds vaker de indruk dat het allemaal in orde komt, dat het onrecht dat mij is aangedaan allemaal goed komt. Mensen appreciëren me voor wat ik doe. Natuurlijk zijn er wel eens mindere momenten, maar wat ik goed doe, doe ik goed; wat ik slecht doe, doe ik slecht.
Mario: Je hebt uiteraard mensen die aanvaarden en mensen die niet aanvaarden. Er zijn nog altijd mensen die haar in de hij-vorm aanspreken. Dat zegt meer over hen dan over Joke. Via via hoorde ik dat deze mensen in feite zelf gefrustreerd rondlopen. Uiteraard heeft ze ook nu haar problemen, maar die zijn niet anders dan bij andere mensen.

Joke: Sommige mannen blijven zich bedreigd voelen door mijn situatie, ondanks het feit dat we in een hoofdzakelijke mannenmaatschappij leven. Stel je voor: ik ben een vrouw... ik ben een vrouw die vroeger een man was... een vrouw die vroeger een man was én de nodige capaciteiten heeft...
Een aantal jaar geleden gaf mijn horoscoop aan dat ik in staat ben mezelf vooruit te helpen, maar dat de kracht die ik in me heb zich ook tegen mij kan keren. Het uiten van creativiteit vind ik de enige manier om dat te overleven. Als alles afgepakt wordt dan hoeft het voor mij niet meer. Ik moet kunnen leven in mijn lijf, niet zoals in een gevangenis. Deze creativiteit leg ik ook in het spelen van een rol, zowel op mijn werk als in mijn privé-leven. Ik heb beelden van veel film- en televisiepersonages in mijn hoofd. Dat helpt omdat ik soms toch nog een veel te klein hartje heb.

Mijn inventieve geest tracht ik ook te gebruiken in mijn werk. Het is een manier van overleven. Ik pas me een rol aan. Als juriste kan je ook best creatief zijn binnen de mogelijkheden die je maar hebt als het gaat om wetteksten... Collega’s staan soms versteld met welke oplossingen ik naar voor kom. Dat heeft ook te maken met het feit dat ik me beter voel.

Toen ik in 2001 voor het eerst met een toneelstuk naar buiten kwam, was het alsof de hemel openbloeide. Dat mensen er ook mee konden lachen en van genoten, was meegenomen. De kranten reageerden positief. Ik vond het mooi om dat te mogen delen. Iemand die een muziekstuk maakt, doet dat wellicht voor zichzelf, maar als andere mensen het opvangen is dat een meerwaarde vind ik.

Mario: Thuis babbelt ze veel meer. Ze werkt er veel meer aan haar verhalen dan vroeger, is bescheiden omtrent haar capaciteiten. Joke schreef ook al een boek, maar dat is nog niet volledig af. Nog niet zo lang geleden heeft ze haar derde toneelstuk afgewerkt, namelijk De Parel van keizer Karel. Ze deed er nauwelijks drie maanden over. Daar is één van de hoofdpersonages een feeks die haar vrouwelijkheid gebruikt en misbruikt om tot keizerin gekroond te kunnen worden. De passie van Joke voor dergelijke vrouwelijke figuren is een rode draad door haar verhalen. Misschien was ze in een vorig leven zelf zo iemand die er nu de tol voor moet betalen? De regisseur vond het een goed stuk en zou het opvoeren met de groep hier uit de buurt, maar hij is teruggekomen op zijn beslissing, wat een messteek is in de rug van Joke. Vanaf volgend jaar gaat ze het zelf regisseren.

Joke: De mensen uit de buurt reageren globaal gezien positief. Maar in de toneelgroep werd er na die jaren een tijdje de spot met me gedreven. Weer eens jaloezie natuurlijk, de ziekte van deze tijd. Ik heb toen beslist om er weg te blijven. Mijn verleden heeft toch niets te maken met wat ik nu schrijf. Er is niets meer frustrerend dan te ondervinden dat ze geboycot worden. Mijn toneelstukken zijn mijn kinderen.

Vroeger schreef ik redelijk pikante stukken. Het eerste jaar was het een bewerking van een stuk van Shakespeare. Vorig jaar was de titel Drie nonnen onbezonnen. Ik vertolkte er zelf de rol van knotsgekke non, die wil ontsnappen uit de kloostergevangenis om haar vrouwelijke identiteit én seksualiteit ten volle te kunnen beleven. De twee eerste stukken trokken aardig wat volk. Waar wij wonen is een redelijk kleine gemeenschap en wellicht speelt dat ook een rol.

Humor werkt altijd, zeker op het werk. Elke maand schrijf ik een parodie op het nieuws als Jolanda Schorseneer. Er is al genoeg serieux in de wereld met de ernstige politieke debatten en andere kommer en kwel. Als ik niet meer zou kunnen lachen dan mogen ze me afvoeren. Mensen die met niets kunnen lachen, dat vind ik jammer. Mijn collega’s - en dat zijn geen domme mensen - reageren altijd met heel wat bijval. Als zij er hun appreciatie over uitspreken, dan weet ik dat ik me van kritiek niets moet aantrekken. Natuurlijk krijg ik ook kritiek. Je kan nooit voor iedereen goed doen, omdat smaken verschillen. Daar moet ik mee leren leven.
Mario: Als er slechte kritieken zouden komen zal ze haar eerst aangevallen voelen en down zijn, maar ik ga haar dan weer rechttrekken en zeggen dat ze verder moet doen. Joke moet er maar even over nadenken of het staat op papier. Ik denk dat ik het met kritiek ten opzichte van haar moeilijker zou hebben dan zijzelf.

Joke: Mijn droom was scenariste en actrice worden. Ik tekende als kind stripverhalen en schreef als puber scenario’s voor detective- en soapreeksen, gespiegeld aan bekende actrices. Dat potentieel heb ik altijd in mij gehad, maar werd altijd aan de kant geschoven door mijn transgender zijn met als gevolg pesterijen, acute depressies, anorexie, boulimie en persoonlijke frustratie op alle gebied. Mezelf niet kunnen zijn, stuiten op onbegrip en agressie van de buitenwereld, hebben diepe sporen nagelaten. Ik besefte meer en meer dat mijn moeder, die plots overleden is aan kanker, me had gebruikt. Ze wou onmiddellijk een ander kind omdat ze het verdriet veroorzaakt door het verlies van haar derde kindje niet kon verwerken. Bovendien is mijn broertje op jonge leeftijd overleden aan kanker. Ik ervaar dit verdriet en deze pijn in mijn leven als een karma. Ik kan niet ten volle genieten van het leven door de blijvende confrontatie met het transgenderverleden. Door de mislukking van de operatie heb ik het gevoel opgesloten te zijn. Ik kan mijn dromen niet realiseren door de tegenwerking bij de uiting van mijn creativiteit. Toch blijf ik hopen dat ik mijn kinderen nog op de wereld kan zetten, want dit zorgt voor mijn kracht om verder te kunnen en willen gaan, kortom om te overleven...

September 2004